دانشگاه سمنان هنرهای کاربردی 2252-0260 03 چهارم 2014 08 23 Sprinkled Glaze Technique in the Pottery of Iran and China بررسی تکنیک لعاب پاشیده درسفالینه های ایران و چین 5 14 372 10.22075/aaj.2014.372 FA احسان هژبری دانشجوی کارشناسی ارشد هنر اسلامی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کاشان عباس اکبری گروه صنایع دستی، دانشکده هنرو معماری، دانشگاه کاشان Journal Article 2014 05 04 With the development of the Silk Road in Early Islam, the pottery art of northern and north-eastern parts of Iran were affected by imported Chinese pottery. At that time, the most common way of glaze decoration in China was a method called “Sancai” which found its way to Iran through this business route and became a source of imitation for Iranian artists. In this technique, known as glaze, the surface of the pottery was first covered with white color mud or clay, which was then painted by punctuation and colorful Touches of oxides of copper, iron and cobalt. After melting in a furnace, these colorful dots made beautiful irregular lines and shapes. This method was used independently and sometimes in combination with other methods both in Iran and China. WhileSancai was accompanied by a variety of embossed motif techniques in China, the Iranian practice of the imported Chinese style gradually evolved into an innovative manner after early imitations of Chinese artists. The simultaneous use of Sgraffito technique, carvings on the surface of the pottery before glaze work and the use of Kufic script in an imitation of Samarra pottery are among these innovative techniques. با رونق جاده ی ابریشم در اوایل اسلام، هنر سفالگری مناطق مختلف ایران و بخصوص شمال و شمال شرق تحت تاثیر صادرات سفالینه هایی از چین قرار گرفت. در این زمان رایج ترین شیوه ی تزیین لعاب در آن کشور، شیوه ی "سانسای" بود. لعاب سانسای از طریق این راه بازرگانی به ایران وارد شده و هنرمندان ایرانی به تقلید از این شیوه پرداختند. در این تکنیک که در ایران به نام لعاب پاشیده معروف شد، ابتدا سطح سفالینه ها را با گلابه ای سفید رنگ می پوشاندند، سپس این سطح با نقطه گذاری و تاش های رنگی که از اکسید های مس، آهن و کبالت تشکیل شده بود، رنگ آمیزی می گشت. این نقاط رنگی پس از ذوب در کوره خطوط و شکل های نامنظم اما درعین حال زیبا بوجود می آوردند.هم در ایران و هم در چین این روش به تنهایی و گاه به همراه روش های دیگر به کار می رفت. با این تفاوت که در چین انواع تکنیک نقش برجسته با سانسای همراه بود. اما در ایران این تکنیک در ابتدا اگرچه با تقلید صرف از شیوه ی هنرمندان چینی و به صورت ساده انجام می گرفت اما به مرور با نوآوری هایی همراه گشت. از آن جمله می توان به استفاده هم زمان از تکنیک اسگرافیتو یا نقش کنده بر روی سطح سفالینه قبل از لعاب کاری و همچنین همراه شدن خط کوفی به تقلید سفالینه های سامرا با این تکنیک اشاره کرد.

https://aaj.semnan.ac.ir/article_372_24b16fede9a67c9251d3e7c7161c83ac.pdf

دانشگاه سمنان هنرهای کاربردی 2252-0260 03 چهارم 2014 08 23 A Survey of the Function of TchoghaZanbil Water Structure بررسی عملکردی سازة آبیِ چغازنبیل 15 24 373 10.22075/aaj.2014.373 FA وحید حیدری مربی، گروه مرمت بنا،دانشکده هنر، دانشگاه سمنان، (نویسنده مسئول) هومان مقدادیان کارشناس ارشد، مرمت و احیاء بناها و بافت های تاریخی صادق پرتانی دانشجوی دکترا، مهندسی آب،دانشگاه تهران هادی جهان آبادیان کارشناس ارشد، مرمت و احیاء بناها و بافت های تاریخی بابک امین پور کارشناس ارشد، ژئوفیزیک Journal Article 2016 03 01 DorUntash ancient city )TchoghaZanbil( was built about13 th century B.C and middle period of Elam civilization. As a complex ,DorUntash was protected by three concentrated walls which are named: inner wall, middle wall and outer wall .Big Ziggurat ,mausoleums and palaces are some of the must monuments of the ancient city .TchoghaZanbil is also famous for its water technologies and water elements such as gutters ,sewage shafts and a brick water structure .The function of this structure ,located in the outer west wall of the site ,is the focus of present study. Since its discovery ,three considerable hypotheses have been proposed about the function of TchoghaZanbil water structure .Roman Ghrishman )1895-1979(, who first excavated the water structure ,believed that the brick structure functioned as a purification plant to which water was transferred with a channel from somewhere out of the ancient city .This hypothesis has been accepted as a principle and has occasionally been discussed and expanded in later studies. Nevertheless ,further survey in recent years ,especially on the topography of TchoghaZanbil shows that the ancient city has a higher altitude than the land of water structure and the water channel .In fact, it can be assumed that the water structure had functioned either as a drainage element to repel water or as a cistern to save water behind the outer wall .Due to the ruins in most parts of the water system and lack of historical records ,the diversity of the relevant hypotheses make it hard to determine the real function of the water structure. As a result ,distinguishing the actual function of the water structure is as an inevitable task which could be aided by new technologies. Hence ,this study benefited from laser scanning system ,geophysics survey and hydrology prospection .Finally ,as a complement to earlier theories ,the original plan of the water structure was modelled .Accordingly ,the drainage element is an acceptable theory for the function of TchoghaZanbil water structure ;although archaeological excavation is required for conclusive proof. شهر باستانی دور اونتاش (چغازنبیل) بازمانده از هزاره دوم پیش از میلاد و از آثار دوران ایلام میانی است. محوطه شهر از سه بخش اصلیِ حصار مرکزی، حصارمیانی و حصار بیرونی تشکیل شده که ابنیه شاخصی چون زیگورات، مجموعه کاخ ها و آرامگاه ها و تاسیسات شهری را در خود جای داده است. سازه های آبی محوطة چغازنبیل مانند ناودان ها، چاه های جذبی و همچنین سازة آبی واقع در حصار سوم، از جمله مهمترین تاسیسات شناخته شدة مجموعه هستند و بررسی نحوة عملکرد سازة اخیر موضوع نوشتار پیش رو است. تاکنون پیرامون نحوة عملکرد سازة آبی حصار سوم چغازنبیل فرضیاتی مطرح شده که شناخته شده ترین آنها متعلق به رومَن گیرشمن (1979-1895) باستان شناس و حفار مجموعه است. وی اعتقاد داشت که آب انتقال یافته از رودخانة کرخه در محل سازه آبی تصفیه شده و مورد استفادة ساکنین شهر قرار می گرفته است. این فرضیه، در عمدة منابع، به شکل یک اصل پذیرفته شده است و گه گاه نیز مورد بسط قرار می گیرد. لیکن بررسی های جدیدتر حاکی از مرتفع بودن محوطه باستانی نسبت به نقاط اطراف است و به نظر می رسد جهت جریان آب از محل سازة آبی دفعی است. این تناقض در نحوة عملکرد سازه آبی، انجام پژوهشی را لازم می کرد که علاوه بر نقد نظریات قبلی بتواند داده های جدیدی را به بررسی های پیشین بیفزاید. انجام این پژوهش با کمک روش های تکمیلی و استفاده از فنّاوری های ژئومغناطیس، اسکن لیزری و همچنین دانش هیدرولوژی، تا حدودی امکان پذیر شد. نهایتاً بررسی به مدلسازی جدیدی از وضعیت اولیه سازه آبی منجر گردید که فرضیه عملکرد دفعی(زهکش) را بیش از بقیه تایید می کند. فرضیه ای که می تواند با بررسی های آتی باستان شناسی تدقیق گردد.

https://aaj.semnan.ac.ir/article_373_ffd52f3c7e12435a724a8f30fddadd9c.pdf

دانشگاه سمنان هنرهای کاربردی 2252-0260 03 چهارم 2014 08 23 A Comparison of Kufic Plaster Inscriptions of the Phrase “In the Name of God” in Iran (With an Emphasis on Seljuk and Ilkhanid Periods) مقایسه شکلی عبارت "بسم الله الرحمن الرحیم" در کتیبه های کوفی گچبری ایران (با تاکید به دوره های سلجوقی و ایلخانی) 25 38 377 10.22075/aaj.2014.377 FA امیر فرید دانشجوی دکترا، تاریخ تطبیقی - تحلیلی هنر اسلامی، دانشگاه هنر تهران، عضو هیئت علمی دانشگاه هنراسلامی تبریز Journal Article 2016 03 06 Calligraphy in plaster molding has long been a unique platform for professional designers and decorative calligraphers due to the ease of molding the plaster and the longevity of the work. Since the origin of the Kufi alphabet used in plaster inscriptions is simpleKufi, it is generallybelieved that the common letters must be drawn alike. However, as exemplified in the phrase under study, the molded cornices have taken different approaches in shaping the characters. In this study of the Kufic inscriptions molded in architectural designs, ten examples with similar words have been selected to examine the form and quality of the variations of the same phrase. Islamic architecture has systematically evolved over aperiod of300years from the Seljuk to the Ilkhanid. This period is remarkable for numerous plaster inscriptions and molded cornices in its monuments, most which are in Kufi. Focusing on kufic inscription, the main research question of this study is how the designers and calligraphers managed to create variations on a common phrase.The basic assumption is that the calligraphers have created unique shapes of the same letters all derived from simple Kufi. Accordingly, based on the analysis of the letters in the selected examples, it is concluded that the calligraphers have treated similar words and phrases with an approach involving unique character design. خوشنویسی و نوشتار در گچبری به دلیل شکل پذیری آسان گچ و زمان دار بودن کار بر روی آن، به یک عرصه ای منحصر به فرد جهت طراحی حرفها و ساختار خوشنویسانه و تزئینات تبدیل شده است .با توجه به اینکه منشا خطوط کوفی بر کتیبه های گچبری، کوفی ساده است، اما بر خلاف تصور که کلمه های مشترک – در این تحقیق عبارت بسم الله الرحمن الرحیم است - باید یک شکل ترسیم شوند، در کتیبه های گچبری برخوردهای متفاوتی از جنس طراحی حروف صورت گرفته است. در این تحقیق از میان کتیبه های کوفی که به صورت گچبری در معماری کار شده است، ده اثر که عبارتی یکسان را دارا هستند، انتخاب شده که به لحاظ شکلی و به طریق کیفی مورد مطالعه قرار خواهند گرفت. معماری اسلامی ایران در طی یک دورة 300 ساله (از سلجوقی تا ایلخانی) سیری منظم و تکاملی داشته است. این دو دوره به دلیل به کارگیری تزئینات گچبری، منحصر به فرد می باشد و کتیبه های نوشتاری بسیاری در بناهای آن موجود است که بخش قابل توجه ای از آن با خط کوفی است، نمونه های آورده شده در این پژوهش نیز از این دوره است. پرسش اصلی در این راستا آنست که خوشنویسان یا طراحان این نوشتار با توجه به پایبندی به خط کوفی ساده، هرکدام چه راهکاری را جهت پدید آوردن منحصر به فرد یک عبارت مشترک بکار برده اند؟ فرض این مقاله بر این مدار می باشد که با وجود رسم الخط یکسان در تمام نمونه ها که از کوفی ساده ناشی می شود، اما طراح در چهاچوب و محدوده طراحی خویش دست به آفرینش گونه های متفاوتی از طراحی حروف نموده است. در نتیجه بنا بر نمونه و تجزیه شکلی حرفها، دیده خواهد شد که طراحان این نمونه ها برخوردی از نوع طراحی حروف با عبارت ها داشته اند.

https://aaj.semnan.ac.ir/article_377_d34ab169b70c9dcd35e62896010cd9ff.pdf

دانشگاه سمنان هنرهای کاربردی 2252-0260 03 چهارم 2014 08 23 A Study of Animal Motifs in Turkmen Carpets بررسی نقشمایه های جانوری در قالی ترکمن 39 50 378 10.22075/aaj.2014.378 FA فرانک کبیری گروه صنایع دستی،دانشکده هنر، دانشگاه شهرکرد،(نویسنده مسئول) پریسا امیرحاجلو کارشناس صنایع دستی، دانشکده هنر، دانشگاه شهرکرد Journal Article 2016 03 06 Iran is a large country with a vast variety of tribes and ethnic groups. These various tribes are unified with a national language and culture while using their own local languages and enriching ethnic art forms. Among Iranian ethnic groups, the Turkmen are remarkable for their art of carpet weaving which has a unique structure compared to other designs and textures. The charming motifs on Turkmen carpets are indicator of the customs and beliefs of the carpet weavers and appear in geometrical, floral and animal shapes. This paper focuses on animal motifs in these handicrafts, identifying animal parts and discussing their significance and symbolism. A better appreciation of these artistic creations is definitely facilitated by understanding the language of designs and motifs. The aim of this study is to identify the animal motifs of Turkmen carpets and gather them in an illustrated collection to aid researchers and producers of these genuine artworks. Such an attempt can help to revive and elevate these traditional designs, hence the preservation of national identity. The findings of this research show that the animal motifs in Turkmen carpets can be divided into two groups of pre-Islam and post-Islamic periods. In the pre-Islamic phase, the motifs are basically those representing good and evil as well as forces of nature. These motifs are mingled with religious teachings in post-Islamic period, as a result of which parts of animal body replaced a representation of the whole form. The materials of this research are based on archive study and data collection and are presented in a historical-descriptive manner. قالی بافی از هنرهای بومی و منطقه ای ایرانیان با سابقه ای بسیار کهن است که در آن سلیقه هنرمندان ایرانی به خوبی مشاهده می گردد، با نگاهی به کتاب هایی که در این زمینه تألیف شده اند، شاهکارهایی از این هنر را می توان دید که در موزه های معتبر یا مجموعه های خصوصی نگهداری می شوند، اکثر این آثار منابع بسیار خوبی برای مطالعه هنر فرشبافی ایران از زمان صفویان تا دوران معاصر هستند، در کنار این آثار منابع دیگری نیز وجود دارد که با مراجعه به آنها، می توان شناختی نسبی در مورد گذشته فرشبافی ایران پیدا نمود، از جمله این منابع سفرنامه ها و کتاب هایی است که توسط اشخاص خارجی در مورد کشورمان تألیف شده است. همانطور که می دانید قاجارها با گذر از دوره های پر آشوب افشار و زند بر روی کار آمدند. در زمان حکومت این طایفه بر ایران، تجارت با کشورهای خارجی گسترش بیشتری پیدا می کند و همین امر باعث زوال تدریجی اغلب صنایع در ایران می شود، در این میان تنها هنر فرشبافی است که از این قاعده مستثنی است، و این مهم به عوامل مختلفی بستگی داشته است، از جمله این عوامل، حمایت برخی شاهان قاجار از این هنر و همچنین برپایی چند نمایشگاه فرش در کشورهای اتریش و انگلستان است. اما یکی از مهمترین دلایل رونق فرشبافی ایران عصر قاجار، حضور سفرا و نمایندگان و جهانگردان خارجی و توصیف هایی است که آنها از این متاع گرانبها، در کتاب هایشان آورده اند، مقالات و دست نوشته های آنها که در مورد ایران به چاپ می رسانند باعث آشنایی بیشتر مردم مغرب زمین با این هنر اصیل ایرانی می شود. با مرور و خواندن نوشته های این افراد، علاوه بر آشنایی با زندگی ایرانیان عصر قاجار، از چگونگی شیوه تولید و فروش قالی ایران در این دوران آگاهی بیشتری می یابیم، سنتی که در این عصر با همت هنرمندان و تولید کنندگان ایرانی دوباره احیاء و رونق پیدا کرده بود.

https://aaj.semnan.ac.ir/article_378_8bf1211fd4b7b94528899de0a43b9fb3.pdf

دانشگاه سمنان هنرهای کاربردی 2252-0260 03 چهارم 2014 08 23 Characterization of Vegetable Tannins in Historical Leathers by ATR-FTIR Spectroscopy and Spot Tests (Study of a Leatherbottle Discovered in GhaleKooh-eGhaen) شناسایی تانن های گیاهی در چرم های تاریخی به روش طیف سنجی FTIR-ATR و آزمون نقطه ای (مطالعه موردی یک مشک چرمی مکشوفه از قلعه کوه قاین) 51 58 379 10.22075/aaj.2014.379 FA علیرضا کوچکزایی دانشجوی دکترا، مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان،(نویسنده ی مسئول ) حسین احمدی دانشیار، گروه مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان محسن محمدی آچاچلویی استادیار، گروه مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان Journal Article 2016 03 06 Vegetable tannins are the main factor of tanning in historical leathers. The identification of tannins in vegetable tanned leathers is not only importantin determining chemical characterization, production technology and structural nature of the leather, but it is also efficient at the evaluation of new vegetable tannins for conservation purposes. Previous studies have also shown that chemical properties of tannin are the major factor in the stability of leather and its degradations. Therefore, it is necessary to identifythe type of tannin used in leather making process. Tannins can be classified as hydrolysable and condensed, each producing different properties in leather. In this study, types of tannin in a historical case were evaluated. The historical relic, discovered in GhaleKooh-eGhaen, was a leather bottle attributed to Seljuk period.This leather bottle was composed of different pieces of leather, andeight samples were obtained from the pieces. Tannin of samples was extracted and spot tests were applied to characterize tannin type and ellagitannins. Moreover, ATR-FTIR spectroscopy was applied for the assessment of chemical structure. According to the results, all samples were identified as vegetable tanned leathers. Spectra of extractions showed the presence of both hydrolysable and condensed tannins. There was a probable presence of ellagitannins and gallotannins as hydrolysable ones in some samples. تانن های گیاهی مهم ترین عامل دباغی آلی در فراوری چرم های تاریخی به شمار می روند. شناخت نوع تانن، نه تنها در روشن شدن ترکیب شیمیایی، فناوری تولید و وضعیت ساختاری چرم حائز اهمیت است، بلکه به منظور ارزیابی تناسب چرم های دباغی گیاهی جدید برای مقاصد حفاظتی نیز کارایی دارد. از طرفی ارزیابی های پیشین نشان داده است که خصوصیات شیمیایی تانن، نقش مهمی در ثبات و پایداری چرم و آسیب های وارد به آن دارد. از این رو مسئله پیش رو در بررسی چرم های دباغی گیاهی، شناخت نوع تانن مورد استفاده در فراوری آنها است. به طور کلی تانن ها به دو دسته ی هیدرولیز شونده و متراکم شونده طبقه بندی می شوند؛ که هر یک از این دو گروه، ویژگیهای متمایزی در چرم ایجاد می کند. بر این اساس هدف از این پژوهش شناسایی نوع تانن های مورد استفاده درساخت یک مشک چرمی منسوب به دوره ی سلجوقی و مکشوفه از محوطه ی تاریخی قلعه کوه قاین، به عنوان نمونه ی موردی است. این مشک از شکل های مختلفی از چرم تشکیل شده و بر این اساس، 8 نمونه از چرم های آن مورد بررسی قرار گرفتند. در این راستا پس از استخراج تانن از ساختار نمونه ها، از آزمون های نقطه ای جهت شناسایی تانن و الاگی تانن ها استفاده شد. همچنین از طیف سنجی انعکاس کل تضعیف شده مادون قرمز تبدیل فوریه (FTIR-ATR) به منظور بررسی ساختار تانن ها و شناسایی دقیق تر آنها استفاده گردید.بر اساس نتایج حاصل، تمام نمونه ها حاوی تانن های گیاهی به عنوان عامل دباغی بودند. بررسی نوارهای جذبی عصاره های استخراجی نیز نشان داد که عامل دباغی مورد استفاده، حاوی هر دو گروه متراکم شونده و هیدرولیز شونده بوده و در برخی موارد، امکان حضور جزئی زیر گروه های الاگی و گالوتانن نیز وجود دارد.

https://aaj.semnan.ac.ir/article_379_a02ffd91ece5e7efeb46db8f10a74059.pdf

دانشگاه سمنان هنرهای کاربردی 2252-0260 03 چهارم 2014 08 23 Silence, Stillness and Motion in MashghSquare سکوت، سکون و حرکت در میدان مشق 59 71 380 10.22075/aaj.2014.380 FA علی رنگچیان مربی ،گروه مرمت بنا، دانشکده هنر، دانشگاه سمنان Journal Article 2016 03 06 It is nowadays less likely to findcomprehensive historical areas, which can represent all the typical features of a historical urban environment. Most historical urban spaces have undergone modernization and have inevitably ceased to function as they were originally devised to. However, successful experiences of urban space construction provethat modern urban areascan both meet the present day needs and maintain historic values and reminiscences. To achieve such a role model requires a different perception of environment and a particular sense of position. Mashgh Square in Tehran is a unique urban space which represents a particularly comprehensive example of the aforementioned historical urban areas. It is located in the heart of thetwo-hundred year capital city of Iran and has witnessed many important political, social and cultural events, mediating both a historical and a contemporary visual experience to observant eyes. The area is a very important urban space in that it is connected from different sides to other important urban and historical spaces.Understanding these interconnections and their intelligent organization can result in creating a multi-purpose space with socialand historical capacities. This paper examines the evolution and development of Mashgh Square and the arms (joints) attached to the historical atmosphere of this square in detail. امروزه شاید کمتر بتوان یک فضای شهری تاریخی جامع، که شامل همه ویژگی های چنین فضایی باشد را معرفی نمود. فضاهای شهری تاریخی اغلب دستخوش مناسبات مدرن شهر امروزی، کارکرد اصیل خود را از دست داده، دچار دگرگونی و تغییرات بنیادین شده اند که البته امری است اجتناب ناپذیر. اما نکته اینجاست که تجربیات موفق شهری، متذکر این نکته اند که فضاهای شهری در عین پاسخگویی به نیازهای امروزی، ظرفیت حفظ ارزش های تاریخی و خاطره ذهنی گذشته را نیز داشته، دستیابی به چنین الگویی متضمن ادراک محیطی متفاوت و حس مکانی ویژه ای از چنین فضایی خواهد بود. میدان مشق تهران، نمونه منحصر به فرد چنین فضای شهری است که جامعیتی ویژه در آن دیده می شود. میدان مشق در قلب پایتخت 200 ساله ایران جای گرفته است و مجموعه ای است که بستر بسیاری حوادث مهم سیاسی، اجتماعی و فرهنگی معاصر بوده است. فضایی است که از یک سو تجربه تاریخی را پیش چشم مخاطب می گذارد و از سوی دیگر تجربه ای از زندگی روزمره کنونی. در اینجا با شبکه ای تنیده از فضاهای شهری و محورهای تاریخی متصل به یکدیگر مواجه می شویم که درک رابطه میان آنها و ساماندهی هوشمندانه این روابط، می تواند منجر به ایجاد فضایی با ارزش مکانی چند وجهی تاریخی- اجتماعی گردد. در مقاله پیش رو به بررسی سیر تحول و توسعه میدان مشق و نیز بازوهای متصل به این فضای تاریخی شهری می پردازیم و بازوهای اطراف آن را نیز به طور مفصل مورد بررسی قرار می دهیم.

https://aaj.semnan.ac.ir/article_380_bca82e41ee7b0833588399b1fcd177c7.pdf

دانشگاه سمنان هنرهای کاربردی 2252-0260 03 چهارم 2014 08 23 Concept in Architecture; A Necessity in Design Process and Challenges of its Education in Architecture Colleges طرح‌مایه در معماری: یک ضرورت در فرایند طراحی و چالش‌های آموزش آن در دانشکده‌های معماری 73 80 381 10.22075/aaj.2014.381 FA محمد هادیان دانشجوی دکترا، پژوهش هنر،دانشکده هنرومعماری، دانشگاه تربیت مدرس حسنعلی پورمند استادیار، گروه پژوهش هنر،دانشکده هنرومعماری، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2016 03 06 Nowadays, numerous realities in the field of architecture has gathered architects’ concentration; this has alienated designer’s attention from theoretical thinking in the initial stages of design process. New considerations such as human attitude and orientation in urban areas, the environmental impacts, behavioral relations between man and building, considering sociology and psychology in creation of building form, etc., rather than traditional considerations such as positive/negative quality of created space, municipality’s guidelines, etc. in real situations, has put the designer in difficult conditions. He should purify these data and simplify them in the form of a concept; otherwise, the large amount of design requirements ultimately leads to a brain stop in the process of creating and developing concepts. The designer should recognize the most important and the most real priorities and use them as a criterion for selecting and improving his concepts. In fact, what that happens in the “concept production” period, is prioritizing and selecting one or more dominant factors in his design. Then, in the development and accomplishment period, he should move in a way that finally none of the design factors would be neglected, by the use of studying, scientific care, and critical viewpoints. This study collected the definition of concept from variety of resources, trying to summarize extends of its meaning and to describe its different types. Then, gathered information has been analyzed using descriptive-analytic research method. Finally, this background has been classified, and applied instructions has been concluded for use in architectural education. واقعیت های روز افزونی که در سایر زمینه‌های مرتبط با معماری، معماران را به خود مشغول کرده است، باعث شده تا توجه طراح از تفکر نظری که در ابتدای مراحل طراحی مدنظر بود، منحرف شود. برخی ملاحظات جدید مثل نقش ساختمان در نگرش و جهت‌یابی انسان در محیط شهری، تأثیرات زیست‌محیطی، ارتباطات رفتاری بین انسان و ساختمان، توجه به جامعه‌شناسی و روانشناسی در خلق فرم ساختمان و... در کنار ملاحظات سنتی چون کیفیت مثبت یا منفی فضای خلق شده قانون شهرداری‌ها و... در محیط‌های واقعی، طراح را با موقعیت دشواری روبه رو کرده است. او باید با پالایش اطلاعات، آنها را در قالب طرح‌مایه ساده‌تر کند، در غیر این‌صورت حجم زیاد خواسته‌های طراحی، در نهایت منجر به توقف ذهن در فرایند خلق و پرورش طرح‌مایه می‌شود. طراح بتواند اولویت‌های واقعی‌تر و مهم‌تر را تشخیص داده و آنها را ملاک انتخاب و تقویت طرح‌مایه‌هایش کند. در واقع اتفاقی که در مرحله تولد طرح‌مایه می‌افتد باید این باشد که طراح به نوعی گزینش و تعیین اولویت دست زند و یک یا چند عامل را در طرح خود حاکمیت ببخشد. سپس در مرحله توسعه و تکمیل طرح، با مطالعه و دقت نظر علمی و دیدی نقادانه، در جهتی حرکت کند که درنهایت از هیچیک از عوامل بازیگر در طرح غفلت نشود. پژوهش پیش رو با جمع‌آوری مفهوم طرح‌مایه در منابع مختلف و تعابیری که طراحان و پژوهشگران مختلف از آن داشته‌اند سعی کرده گستره معنای این مفهوم را به‌صورت خلاصه بیان کند و انواع آن را شرح دهد. این پژوهش سپس با روش توصیفی– تحلیلی اطلاعات گردآوری شده را تجزیه و تحلیل کرده و با جمع‌بندی و دسته‌بندی مطالعات پیشین، به نتایجی برای کاربرد طرح‌مایه در روند آموزش طراحی معماری دست یافته است.

https://aaj.semnan.ac.ir/article_381_00ec53c4682d36f5c4359f4ae7bd7ba1.pdf