Practical Geometry in Applied Arts (Case Study: Geometric Proportions in the Architecture of Khan School in Shiraz)

Document Type : Research Paper

Authors

1 Master's Graduate, Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University, Shiraz, Iran.

2 Associate Professor, Department of Art, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University, Shiraz, Iran.

3 Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University, Shiraz, Iran.

Abstract

This paper investigates the possible geometric proportions in the architecture of Khan School in Shiraz. The investigation is conducted at two levels: the geometric analysis of the plan and the geometric analysis of the facade. The analysis is based on the building components and spaces that have remained unchanged during the damages and repairs of the school. The detailed maps of Khan School from the 1950s serve as the basis for the analysis, although some architectural elements of the school complex have been newly surveyed and drawn.
The research methodology examines the drawing methods proposed by Abū al-Wafā Būzhjānī (940-998) in practical geometry. Consequently, the geometric features of the surveyed plans and facades are compared and evaluated based on Būzhjānī's writings on practical geometry in his books and treatises.
The results of this study demonstrate that the architecture of Khan School, both in its plans and facades, follows a checkerboard grid system. Each square in the checkerboard grid precisely corresponds to the square that encloses the outer boundaries of the main entrance's vestibule. The placement of the iwans, the octagonal pool, the western porch, and the exterior boundaries of most of the students' cells, as well as the eastern iwan of the school, also align with the Western Golden proportions. It appears that the architect of Khan School relied heavily on this ratio system, denoted as "nesbate-zat-vasatein-va-tarafeyin" or "the ratio of the middles and the sides" in Būzhjānī's treatise, to determine and design the geometric proportions of this school.

Keywords

Main Subjects

References

- اوکلین، برنارد (1386)، معماری تیموری در خراسان، ترجمه علی آخشینی، مشهد: بنیاد پژوهش­ های اسلامی آستان قدس رضوی.
- ایرانپور، امین؛ شیرازی، علی‌اصغر (1397)، آرا و آداب معنوی در رسالات آموزشی خوشنویسی (رسالات فارسی سده‌های 8 تا 12 هجری)، آینه میراث، شماره 63، 152-129.
- بوزجانی، ابوالوفاء محمد بن محمد (1398)، هندسه ایرانی: کاربرد هندسه در عمل، ترجمه سید علی‌رضا جذبی، سروش: تهران.
- بهشتی‌نژاد، مهدی؛ سامانیان، صمد؛ مازیار، امیر (1396)، نقش رساله هندسه عملی بوزجانی در شکل‌گیری تزیینات هندسی آثار سلجوقی، تاریخ علم، شماره 2، 148-131.
- پوراحمدی، مجتبی (1389)، هندسه در گنبد آرامگاه شیخ زاهد گیلانی: الگویی برای طراحی گنبد در کرانه جنوبی دریای خزر، هنرهای زیبا، شماره 43، 92-83.
- پورمند، حسنعلی؛ یارعلی، زهرا؛ افهمی، رضا؛ عباسی، پوریا (1393)، بررسی تطبیقی تناسبات نمای سردر مساجد شیخ لطف‌الله، جامع عباسی، حکیم و مدرسه چهارباغ اصفهان، نامه معماری و شهرسازی، شماره 12، 163-153.
- پوگاچنکووا، گالیناآناتولیونا (1387)، شاهکارهای معماری آسیای میانه: سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی، ترجمه داوود طبایی، تهران: فرهنگستان هنر.
- پیرنیا، محمدکریم (1383)، سبک‌شناسی معماری ایرانی، تدوین غلامحسین معماریان، تهران: معمار.
- _ (1387)، معماری ایرانی، تدوین غلامحسین معماریان، تهران: سروش دانش.
- دهار، علی؛ علی‌پور، رضا (1394)، تحلیل هندسی معماری مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان جهت تعیین ارتباط هندسی نمازخانه با جلوخان ورودی بنا، باغ نظر، شماره 26، 40-33.
- رضازاده‌اردبیلی، مجتبی؛ ثابت‌فرد، مجتبی (1392)، بازشناسی کاربرد اصول هندسی در معماری سنتی، مطالعه موردی: قصرخورشید و هندسه پنهان آن، هنرهای زیبا، شماره 1، 44-29.
- طاهری، جعفر؛ ندیمی، هادی (1391)، بازخوانی میراث ابوالوفا بوزجانی در صناعت معماری، تاریخ علم، شماره 2، 91-65.
- قاسملو، فرید (1375)، بوزجانی، دانشنامه جهان اسلام، ج1، زیر نظر سیدمصطفی میرسلیم، تهران: دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
- کاوسی، ولی‌الله (1389)، تیغ و تنبور: هنر دوره تیموریان به روایت متون، تهران: فرهنگستان هنر.
- مجتهدزاده، روح‌الله (1400)، مناسبات معماری و علوم در ایران دوران اسلامی، تهران: فرهنگستان هنر.
- مهدی‌زاده سراج، فاطمه؛ فخاری تهرانی، فرهاد؛ ولی‌بیگ، نیما (1390)، به‌کارگیری مثلث‌های هنجار در محاسبات ریاضی و پیاده‌سازی هندسه در ساخت و اجرای معماری سنتی ایران، نشریه مرمت و معماری ایران، شماره 1، 26-15.
- نجفقلی پورکلانتری، نسیم؛ اعتصام، ایرج؛ حبیب، فرح (1395)، بررسی هندسه و تناسبات طلایی در معماری ایران (نمونه مطالعاتی: خانه‌های سنتی شهر تبریز)، مدیریت شهری، شماره 46،‌ 514-500.
- نجیب‌اوغلو، گل‌رو (1389)، هندسه و تزیین در معماری اسلامی، ترجمه مهرداد قیومی بیدهندی، تهران: روزنه.
- نژادابراهیمی، احد؛ توران‌پور، محیا (1399)، واکاوی هندسه به‌کاررفته در مدرسه غیاثیه خرگرد با تأکید بر هندسه عملی ابوالوفا بوزجانی، نامه معماری و شهرسازی، شماره 31، 116-101.
- هاشمی زرج‌آباد، حسن؛ ضیایی‌نیا، محمدحسن؛ قربانی، حمیدرضا (1394)، بازخوانی تحلیل اصول هندسی و تناسبات طلایی در مدرسه شوکتیه، پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، شماره 9، 225-207.
- یزدی، شرف‌الدین علی (1387)، ظفرنامه، ج2، تصحیح و تحقیق سیدسعید میرمحمدصادق و عبدالحسین نوایی، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.

Files

History

  • Receive Date: 25 April 2024
  • Revise Date: 10 June 2024
  • Accept Date: 12 June 2024

Share

How to cite

Statistics