Study of Figures and Pahlavi Inscriptions on Sasanian Bullae in the National Museum Archive of Iran

Rashidi Nezhad, Masoud; Mousavi Kouhpar, Seyed Mehdi; Nasrollahzadeh, Cyrus

doi:10.22075/aaj.2025.35821.1312

Study of Figures and Pahlavi Inscriptions on Sasanian Bullae in the National Museum Archive of Iran

Document Type : Scientific- Research Article

Authors

Masoud Rashidi Nezhad ¹

Seyed Mehdi Mousavi Kouhpar ²

Cyrus Nasrollahzadeh ³

¹ Ph.D. Graduate, Dept. of Archaeology- Historical, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.

² Professor, Department of Archaeology, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.

³ Professor, Department of Culture and Ancient Languages, Faculty of Linguistics, Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran.

10.22075/aaj.2025.35821.1312

Abstract

Sasanian bullae or stamped clay labels are data that were attached to administrative and commercial letters or packages. Sasanian bullae are indicative of the administrative structure, commerce and other cultural concepts, which usually differ from each other in the sealed figures, size and the number of times they have been stamped. In these data, we encounter the ranks and positions of those who dealt with the clay seals, as well as praises, prayers, geometric symbols, and other cultural phenomena of the Sasanian period. The symbols, especially the dynamic and static representations of animals and humans on the bullae, indicate seals that are characterized by prominence and stability. Among these, some human representations and most animal species are adorned with celestial symbols, wearing a divine covering. Also, the inscriptions on the bullae written in both Pahlavi script-inscriptional and cursive convey the enduring and dynamic culture of Iran and the Zoroastrian faith and other beliefs during that period. These inscriptions also mention the names and recognized administrative positions of this era which despite their simplicity, reflect a well-organized social structure. Nevertheless, what this research presents includes the ranks mentioned on the clay seals, the diversity of names and representations of individuals, the accuracy or inaccuracy of attributing symbols, especially monograms, human busts, and animal species to clergy in some of 50 unregistered archaeological bullae from the National Museum's archive. Although many of these bullae are worn and damaged, reading their symbols, and Pahlavi inscriptions will significantly aid us in reconstructing the social and artistic fabric of the Sasanian kingdom. To achieve this, we utilized library studies and documentation of these data, along with the challenging reading of the Pahlavi inscriptions on the Sasanian bullae. Our aim in writing this article is to examine the sociology of the Sasanian period based on the inscriptions, designs and symbols of the bullae in the archives of the National Museum. To better understand these features, the symbols and inscriptions have been examined. Undoubtedly, since seals represented an advanced administrative structure throughout the Sasanian Empire, their reflection on bullae is an attempt to create culture and commemorate valuable cultural heritage. By examining the unprovenanced bullae held in the National Museum's treasury, it is possible to address, to some extent, certain historical or scientific ambiguities or unspoken aspects. Processing the concepts sealed onto these bullae assists us in better understanding Sasanian culture and society, for instance, by clarifying attributions commonly made when interpreting names and motifs, particularly symbols. To achieve this, we will focus on names, titles, and, among the motifs, monograms and human busts, as well as animal species, especially rams and goats, which reflect the ritualistic foundation of Sasanian society, and the Pahlavi inscriptions on the bullae, which represent name prefixes or family names, inscription symbols or abbreviations, programs or multifaceted attributes, organizational positions, place names, personal names, eulogies, and ideograms (concepts). The present research, adopting a historical and analytical approach to documentation, including photography, design analysis, typology, reading Pahlavi inscriptions, and reinterpreting the historical themes of 50 bullae from the museum's collection, identified by the code 3722 K-B, has been conducted. Here, these bullae are further identified by the addition of sequential numbers.

Keywords

Sasanian

Bullae

Culture

Pahlavi Writings

Subjects

Applied Analysis of Ancient Historical Works and Objects

- ارفعی، عبدالمجید. (1387). مجموعه پژوهش‌های ایران باستان. گل‌نبشته‌های باروی تخت جمشید، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران.

- بلاذری، احمدبن‌یحیی. (۱۳۴۶). فتوح‌البلدان. برگردان آذرتاش آذرنوش، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.

- بهرامان، مردفرخ. (۱۳۹۱). مادیان هزاردادستان. پژوهش سعید عربان، تهران، نشر علمی.

- بیتس، دانیل؛ و پلاگ، فرد. (1387). انسان‌شناسی فرهنگی. برگردان محسن ثلاثی، تهران علمی.

- جدی، محمدجواد. (۱۳۹2). دانشنامه مهر و حکاکی در ایران. مؤسسه تألیف، ترجمه و نثر آثار هنری متن، کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.

- حسنی، میرزامحمد. (1394). معرفی مهرآمارگر و مهر مدافع درویشان ایالت کومش در دوره ساسانی. فرهنگ قومس، 57-54، 185-194، صاحب امتیاز ادره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی سمنان.

- خالقی‌مطلق، جلال؛ و امیدسالار، محمود‌. (1384). شاهنامه چاپ مسکو. 313.

- خراشادی، سرور. (1395). پژوهشی در سیر تحول عملکردی مناصب و بازسازی سلسله مراتب مقامات عصر ساسانی بر اساس مطالعه تطبیقی منابع تاریخی با شواهد باستان‌شناختی. رساله دکتری تخصصی رشته باستان‌شناسی گرایش دوران تاریخی، تهران، دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس.

- دریایی، تورج. (1392). امپراتوری ساسانی. برگردان مرتضی ثاقب‌فر، تهران: نشر قفنوس.

- دویونگ، آلبرت. (1390). (نقش مغان)، در تولد یک امپراتوری. گردآوری وستا سرخوش کورتیس و سارا استیوارت، برگردان مهدی افشار، تهران: انتشارات نگارستان کتاب.

- دوستخواه، جلیل. (1385). (پیوست) در اوستا. گزارش و پژوهش: جلیل دستخواه، جلد اول، تهران: انتشارات مروارید، چاپ دهم.

- رشیدی‌نژاد، مسعود؛ موسوی‌کوهپر، سیدمهدی؛ و نصرالله‌زاده، کوهپر. (1403). پژوهشی بر فرهنگ نمادین گل‌مهرهای موزه ملی ایران. مطالعات باستان‌شناسی پارسه، 27، 29-7. Doi: https://dx.doi.org/10.22034/PJAS.8.27.125

- رهبر، ایلناز؛ طاووسی، محمود؛ افهمی، رضا؛ شیخ‌مهدی، علی؛ و پورمند، حسنعلی. (1395). بازتاب نمادین مشروعیت بر سکه‌های ساسانی مطالعه موردی: دوران قباد اول و جاماسب. جامعه‌شناسی تاریخ، 8(1)، 209-230. https://jhs.modares.ac.ir/#

- شریفیان، فریبا؛ فکری‌پور، کتایون؛ و حیدرپور، آزاده. (1399). بررسی نقش‌مایه‌ها و کتیبه‌های تعدادی از مهرهای ساسانی موزه بوعلی سینای همدان. مطالعات باستان‌شناسی، 12(1)، 162-178.

https://doi.org/10.22059/jarcs.2020.260783.142591

- شهسواری، میثم؛ و موسوی‌کوهپر، سیدمهدی. (1398). ساختار درونی روحانیت زرتشتی در دوره ساسانی. مطالعات باستان‌شناسی پارسه، 9(3)، 147-162. Doi:10.30699/PJAS.3.9.147

- شهیدی، علی. (1385). مهرهای خسرو پرویز. نامه ایران باستان، 6(1 و 2)، 27-41.

https://iup.ac.ir/?s=%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86+%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&post_type=product

- عفیفی، رحیم. (1348). اندرز اوشنر دانا. مجله تخصصی زبان و ادبیات دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد (دانشکده ادبیات و علوم انسانی(مشهد))، 5(4)، 624-602. Sid: https://sid.ir/paper/443182/fa

- علی‌محمدنجات، رویا. (1390). انواع طبقه‌بندی اجتماعی ساسانیان و تأثیر آن بر جامعه و حکومت ساسانی. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد رشته فرهنگ و زبان‌های باستانی، دانشکده علوم انسانی، گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران، واحد همدان.

- فکری‌پور، کتایون. (1391). بررسی هنر مهرسازی در زمان هخامنشیان و ساسانیان. نقش‌مایه، 5(12)، 39-52.

https://sanad.iau.ir/journal/naghshmayeh

- قدیانی، عباس. (1384). تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران در دوره ساسانی. تهران: فرهنگ مکتوب.

- کریستن‌سن، آرتور. (1386). ایران در زمان ساسانیان. تهران، صدای معاصر.

- گوبل، روبرت. (1384). گل‌مهرهای تخت سلیمان، جستاری در مهرشناسی اواخر ساسانی. برگردان فرامرز نجدسمیعی، تهران: سازمان میراث فرهنگی.

- لوکونین، ولادمیرگریگورویچ. (1384). تمدن ایران ساسانی. برگردان عنایت‌الله رضا، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

- مختاریان، بهار؛ و کیالی، زینت. (1389). تحلیلی دیگر از طبقات ساسانی. نشر دانش، تهران.

- مسعودی، ابوالحسن‌علی‌بن‌حسین‌مسعودی. (1370). مروج‌الذهب. برگردان، ابوالقاسم پاینده، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، جلد یک.

- مولایی، چنگیز. (1997). پیشنهادی درباره تصحیح و قرائت 2 واژه از کارنامه اردشیر بابکان بر پایه قرینه‌ای در شاهنامه فردوسی. جستارهای نوین ادبی (ادبیات و علوم انسانی سابق)، 200، 117-127.

Doi: https://doi.org/10.22067/jls.v51i1.80530

- مینوی، مجتبی؛ و رضوانی، محمداسماعیل. (۱۳۵۴). نامه تنسر به گشنسب. چاپ دوم، تهران: خوارزمی: 124-۱۲3.

- نفیسی، سعید. (1331). تاریخ تمدن ایران ساسانی. انتشارات دانشگاه تهران.

- Akbarzadeh, D., Daryaee, T. (2012). Inscribed Sasanian Bullae at the National Museum of Iran. e-Sasanika 12, 1-27. https://sites.uci.edu/sasanika/2012-2/

- Askari Chaverdi, A., & Carlo Giovanni Cereti. (2013). Preliminary notes on two small groups of Sasanian bullae recently discovered in Fārs. Commentationes iranicae. Vladimiro f. Aaron Livschits nonagenario donum natalicium, Nestor-Istorija, 182-190.

- Azarpay, Guitty. (1966). Bullae from the Pahlavi Archive at the University of California, Berkeley. ĒRĀN UD ANĒRĀN 10: 61.

- Garrison, M. B. & Cool Root, M. (2001). Seals on the Persepolis Fortification Tablets, vol 1, The University of Chicago.

- Ghasemi, P. (2021). Study a collection of Sasanian clay bullae in the National Museum of Iran, m returned from the United States of America. Journal of National Museum of Iran, 2(3), 75-112. Doi: 10.6084/m9.figshare.14752668.v1

- Gignoux, P. (1971). Les collections de sceaux et de bulles sassanides de la Bibliotheque Nationale de Paris. Accademia Nazionale dei Lincei.

- Göbl, Robert. (1976). Die Tonbullen vom Tacht-e Suleiman. Vol. 1. D. Reimer.

- Gyselen, Rika. (1987). Catalogue des sceaux, camées et bulles sasanides de la Bibliothèque nationale et du Musée du Louvre. National Library and the Louvre Museum, Vol. 1, Collection Générale, 11-14.

- Gyselen, R. (1995). Les sceaux des mages de l’Iran sassanide; Au Carrefour des religions. Res Orientales VII.

- Perikhanian, Anahit. (1997). The Book of A Thousand Judgements (A Sasanian Law-Book). translated by Nina Garsoïan (Costa Mesa, Calif: Mazda. 225).

- Soortiji, Saman, Kamaleddin Niknami, & Hayedeh Khamseh. (2022). Investigating and introducing signs of Achamenid Shekel coins, from the collection of Mazandaran Museum. 14(2), 59-85.‎ Doi: 10.22059/jarcs.2022.340317.143099 …

- Winlock, H. E., Hauser, W., & Upton, J. M. (1934). The Persian Expedition 1933–1934, The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 29(12), 3–22.