Architectural Reinterpreting of Tarlab Qom Historical Caravanserai

Rahimi Jafari, Farzaneh; Raie, Hosein; Mohammadmoradi, Asghar

doi:10.22075/aaj.2024.31781.1193

Architectural Reinterpreting of Tarlab Qom Historical Caravanserai

Document Type : Scientific- Research Article

Authors

Farzaneh Rahimi Jafari ¹

Hosein Raie ²

Asghar Mohammadmoradi ³

¹ Master’s student, Restoration Department, Faculty of Architecture and Urban Planning, University of Science and Technology, Tehran, Iran

² Assistant Professor, Restoration Department, Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran

³ Professor, Restoration Department, Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran

10.22075/aaj.2024.31781.1193

Abstract

Caravanserai were built as roadside buildings in the vicinity of historical roads to ensure the welfare of caravans. Tarlab caravanserai on the route of the historical road from Qom to Malair is one of the intermediate buildings of the middle Islamic period. This caravanserai has undergone various physical and functional transformations in different historical periods. No information about this building and its architectural features has been found in historical and scientific documents. The research problem is the lack of information about this work. In this research, two basic questions were raised: 1- Physical evolution and physical and functional characteristics. 2- Comparison of Tarlab Caravanserai with other caravans of the same period and climate, and identifying their differences and similarities. The purpose of this research is to introduce the historical Tarlab caravanserai as a work of the Middle Islamic caravanserai and to raise awareness for the protection and maintenance of this historical building. In this research, interpretive strategy and interpretive-historical method have been used. The findings were collected using document research, interviews and field studies, and the map of Tarlab Caravanserai was completely taken. Then, the architectural features of the work were compared with the caravansary of the same period from the point of view of body and function, and their similarities and differences were analyzed. Investigations showed that according to the interroute role of the studied caravansary and their placement in the historical routes, their function was similar and serving the caravans and caravans, but in terms of physical characteristics, Tarlab caravansary, Kuhn Namak and Rabat Sangi Ahvan have the most similarities. The presence of a portico around the yard and the use of stone materials are among the features that can be seen in the caravanserais investigated in the research.

Keywords

Architecture

Tarlab Qom

Seljuk Caravanserai

Islamic Middle Ages

Midway Buildings

Subjects

- آقابابایی، رضا و حسن قریشی (1384)، آثار تاریخی و فرهنگی استان قم، قم: زائر.

- احمدی، رسول، رضا مهرآفرین و سیدرسول موسوی حاجی (1400)، پژوهشی در گاه‌نگاری و کارکرد قلعه گلی کاج قم، مطالعات باستان‌شناسی، 13(2): 28-46.

بنی‌اسدی، علی (1374)، سیمای استان سمنان، جغرافیا، تاریخ و جغرافیای تاریخی، ج1، سمنان: دفتر امور اجتماعی و انتخابات استان

- بیک ارباب، محمدتقی (1353)، تاریخ دارالایمان قم، به کوشش مدرسی طباطبایی، قم: حکمت.

- بیگلری، محسن (1397)، گزارش مرمت کاروان‌سرای طرلاب، قم: سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان قم

- پیرنیا، محمدکریم (1392)، آشنایی با معماری اسلامی ایران، تدوین غلامحسین معماریان، تهران: نغمه نواندیش.

- حسین‌جمال، فاطمه و محمدمهدی پوستین‌دوز (1393)، بازشناسی و تحلیل ویژگی‌های معماری و ساختاری کاروان‌سراهای منسوب به سلجوقی در ناحیه قم، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر اصفهان

___________ (1394)، بازشناسی ویژگی‌های ساختاری و معماری کاروان‌سرای طلاب، دومین کنفرانس علمی پژوهشی افق‌های نوین در علوم جغرافیا و برنامه‌ریزی، معماری و شهرسازی ایران

- خلیلی، مرتضی و محمدحسین منادی (1395)، تحلیلی بر مکان‌یابی فرودگاه بین‌المللی قم_سلفچگان با استفاده از تحلیل راهبردی swot، اولین کنفرانس علمی پژوهشی عمران، معماری و محیط‌زیست پایدار

- راعی، حسین (1397)، گزارش تعیین کاروان‌سرای طرلاب، قم: میراث فرهنگی استان قم.

- رحمتی، محسن و همکاران (1392)، تأثیر سلجوقیان بر اوضاع تجاری بازرگانی نیشابور، فصلنامه تاریخ اسلام، 3: 170-151.

- رحیمی ‌جعفری، فرزانه، حسین راعی و اصغر محمدمرادی (1401)، بررسی سیر تحول کالبدی کاروان‌سرای تاریخی طرلاب قم، دومین کنفرانس بین‌المللی معماری، عمران، شهرسازی، محیط‌زیست و افق‌های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب

- سازمان نقشه‌برداری کشور (1400)، پلان، تصویر و عکس هوایی از قلعه گلی.

- سیرو، ماکسیم (1328)، کاروان‌سراهای ایران و ساختمان‌های کوچک میان‌راه‌ها، ترجمه عیسی بهنام، تهران: سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران.

___________ (1357)، راه‌های باستانی ناحیه اصفهان و بناهای وابسته به آن، ترجمه مهدی شیخی، تهران: سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران

- سلطان احمدی، بهمن و مریم سیدحمزه (1395)، الگو و شاخصه‌های معماری کاروان‌سراهای دوره سلجوقی، فصلنامه اثر.

___________ (1395)، کاروان‌سراهای دوره سلجوقی استان قم، چهارمین کنگره استانی تاریخ معماری و شهرسازی استان قم

- کابلی، میرعابدین (1378)، بررسی‌های باستان‌شناسی قمرود، تهران: سازمان میراث فرهنگی.

- کاوسی، عمار (1382)، پرونده ثبت ملی کاروان‌سرای طرلاب، قم:‌ سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان قم

- کیانی، محمدیوسف (1379)، معماری ایران دوره اسلامی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).

- کیانی، محمدیوسف و ولفرام کلایس (1362)، فهرست کاروان‌سراهای ایران، ج1، تهران: سازمان ملی حفاظت آثار باستانی

- مشهدی‌زاده دهاقانی، ناصر و حسین راعی (1385)، تجارب مطالعات مرمت بناهای باارزش فرهنگی- تاریخی، رباط سنگی آهوان

- هاتفی اردکانی، محسن و سجاد مؤذن (1397)، طرح آسیب‌شناسی، مرمت و بازسازی آب انبار طرلاب قم (کاربرد پیشنهادی: شربت‌خانه سنتی بین‌راهی)، اداره کل اوقاف و امور خیریه قم

- Kutlu, Mehmet (2009), seljuk caravanserais in the vicinity of denizli: han-abad (çardakhan) and akhan, Master’s Thesis, Ankara: The Department of Archaeology and History of Art Bilkent University.

- Önge, M. (2007), Caravanserais as symbols of power in Seljuk Anatolia, Politica, 306(21): 49-69.