تحلیل فرم و محتوای شمعدان های فلزی دوره صفوی موجود در موزه متروپولیتن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه فلز، دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه فلز، دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

فلزکاری یکی از مهم ترین دستاوردهای هنری دوره صفوی بوده ­است که تغییر مذهب رسمی کشور به مذهب شیعه، تلاش برای ایجاد حکومت ملی، رویکرد شاهان صفوی در راستای گسترش روابط با اروپا و کوچ ارامنه به ایران تأثیرات زیادی بر آثار خلق شده این دوره گذاشته ­­است، به­ طوری­ که این اتفاقات بر آثار خلق شده فلزی قابل­ مشاهده هستند. یکی از مهم ­ترین آثار فلزی این دوره شمعدان ­ها هستند، که از منظر فرم و تزیین از شهرت قابل ­توجهی در حوزه هنرهای اسلامی برخوردارند. شمعدان­ های این دوره غالباً به شکل استوانه با پایه عریض و لبه بالایی دارای انحنا به سمت خارج بودند که هیچ شباهتی با شمعدان­ های دوره­ های قبل ندارند. این شمعدان­ های استوان ه­ای شکل از آلیاژ برنج ساخته شده بودند و نقوش متفاوتی با نقوش رایج بر شمعدان­ های پیشین داشتند. پرسش اصلی این پژوهش عبارت است از: این شمعدان­ ها دارای چه شاخصه­ های فرمی، تزیینی و محتوایی هستند؟ هدف این پژوهش، معرفی، بررسی و تحلیل فرمی و محتوایی 5 شمعدان صفوی محفوظ در موزه متروپولیتن از منظر زیباشناختی است. تحقیق پیش­رو از منظر هدف، کاربردی و از منظر روش تحقیق، از نوع توصیفی- تحلیلی است. شیوه گردآوری اطلاعات نیز به ­صورت اسنادی و جست­ وجو در موزه­ متروپولیتن است که 5 نمونه به صورت انتخابیِ هدفمند گزینش شده ­اند و مورد بررسی قرار گرفته ­اند. تجزیه و تحلیل داده ­ها به روش کیفی انجام شده ­است. نتایج نشان می­ دهد مضامین تزیینی از نوع کتیبه­ نگاری اشعار فارسی به همراه نقوش گیاهی که در یک مورد از نقوش حیوانی شیر، پلنگ، روباه، بز کوهی و خرگوش بهره جسته ­­است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analyzing the Form and Content of the Metropolitan Museum’s Safavid Metal Candlesticks

نویسندگان [English]

  • Akram Mohammadizadeh 1
  • Negin Rasoulinia 2
1 Assistant Professor, Metal Group, Islamic Art Faculty, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran.
2 Master’s Degree Graduate, Metal Group, Islamic Art Faculty, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran.
چکیده [English]

Metalworking was one of the most important artistic achievements of the Safavid period, and the change of the country's official religion to Shiite Islam, the attempt to establish a national government, and the approach of the Safavid kings to expand relations with Europe and the migration of Armenians to Iran had a great impact on the works created during this period, so that these events can be seen on the metal works created. One of the most important metal works of this period are candlesticks, which enjoy considerable fame in the field of Islamic arts in terms of form and decoration. The candlesticks of this period were often cylindrical in shape with a wide base and an upper edge curved outwards, which have no resemblance to the candlesticks of previous periods. These cylindrical candlesticks were made of brass alloy and had different designs from the designs common on previous candlesticks. The main question of this research is: What are the formal, decorative, and content characteristics of these candlesticks? The aim of this research is to introduce, examine, and analyze the form and content of 5 Safavid candlesticks preserved in the Metropolitan Museum from an aesthetic perspective. The present research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of research method. The method of data collection is also library and search in the Metropolitan Museum, where 5 samples were selected and examined in a purposeful manner. Data analysis was conducted using a qualitative method. The results show that the decorative themes are in the form of Persian poetry inscriptions along with plant motifs, which in one case used animal motifs of lion, leopard, fox, antelope and rabbit.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Safavid Metalwork
  • Metropolitan Museum
  • Metal Candlesticks
  • Form and Pattern
- آقانژادبوذری، زهرا؛ حمزوی، یاسر؛ نعمتی­ بابای­ لو، علی (1400)، بررسی ماهیت یک اثر نقاشی تاریخی شناسایی شده از کلیسای مریم اصفهان با تکیه بر مطالعات فنی و مرمت اثر، مطالعات باستان­شناسی پارسه، 6 (21)، 273-296.
- بلو، دیوید (1392)، زندگی پر ماجرای شاه عباس اسطوره ایرانی، علیرضا حسینی، چاپ­ دوم، تهران: معیار اندیشه.
- پوپ، آرتوراپهام؛ اکرمن، فیلیس (1387)، سیری در هنر ایران از دوران پیش از تاریخ تا امروز، جلد ششم، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی.
- جعفری، سیدسجاد؛ اکبری، محمد (1401)، نشانه­ شناسی نمادهای­ مذهبی در فلزکاری دوره­ صفوی، علم و تمدن در اسلام، 3 (12)، 72-49.
- خسروی­­ بیژائم، فرهاد (1398)، شناسایی و معرفی خوشنویسان کتیبه­ های ­نستعلیق در بناهای دوره­ صفوی ایران، نگره، 14 (49)، 39-53.
- ذکاوت، سحر (1399)، مطالعه تطبیقی تصاویر شمعدان­ های فلزی در نگاره­ های شاهنامه طهماسبی و نمونه­ های مشابه  دوره ­های اسلامی، پیکره، 9 (19)، 30-41.
- سبیلان، مهسا (1393)، مطالعه رابطه فرم و محتوا در تزیینات شمعدان­ ها و قندیل­ های دوره ­صفویه، (پایان ­نامه منتشر نشده کارشناسی­ ارشد رشته پژوهش هنر)، دانشگاه علم و هنر، ایران.
- سیوری، راجر (1372)، ایران عصر صفوی، کامبیز عزیزی، تهران: نشرمرکز.
- شایسته­ فر، مهناز؛ محمدیان، لیلا (1388)، بررسی نقوش و کتیبه ­های تزیینی آثار روشنایی موزه آستان قدس رضوی مشهد، پژوهش در فرهنگ و هنر، 1 (2)، 47-62.
- صنعت­ نگار، دیبا (1397)، مستندسازی و تحلیل نقوش پایه شمعدا­­­ن­ های برنجی (دوره صفوی/ موزه آستان قدس رضوی)، (پایان ­نامه منتشر نشده کارشناسی­ ارشد رشته پژوهش هنر)، مؤسسه آموزش عالی فردوس، ایران.
- علی ­آبادی، مریم؛ پایدارفرد، آرزو (1400)، بررسی و تحلیل تزیینات شمعدان ­های فلزی دوره صفوی در موزه متروپولیتن، هفتمین کنفرانس بین المللی علوم انسانی، اجتماعی و سبک زندگی. https://civilica.com/doc/1319304
- علی ­پور، مرضیه (1392)، بررسی تأثیر فلزکاری مکتب خراسان بر فلزکاری دوره صفویه، ترویج هنر، 3 (6)، 31-46.
- فردپور، سارا (1390)، نگاهی بر فرم و نقوش شمعدان­ های دوره اسلامی، نقش ­مایه، 4 (7)، 97-110.
- کنبی، شیلا (1386)، عصر طلایی هنر ایران، حسن افشار، تهران: نشرمرکز.
- کیانمهر، قباد؛ انصاری، مجتبی؛ طاووسی، محمود؛ آیت ­اللهی، حبیب­ الله (1384)، تأثیر ایدئولوژی صفویان بر منبت­ کاری دوران حکومت شاه طهماسب، مجله علمی- پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 2 (40)، 203-234.
- محمدی­ زاده، اکرم؛ مراثی، محسن (1399)، مطالعه آرایه­ های فلزی نصب شده بر درب بقعه سیدحمزه تبریز (با تأکید به آرایه ­های دوره قاجار)، پژوهش ­های باستان ­شناسی ایران، 26 (10)، 232-215.
- ملکمیان، لیندا (1380)، کلیساهای ارامنه ایران، تهران: دفتر پژوهش­ های فرهنگی.
- میرجعفری، حسین؛ سیدبنکدار، سیدسعید (1387)، زرگری و جواهرسازی در عصر صفوی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 2 (53)، 1-16.
- نجفی، فرزانه (1397)، نقوش فرشته و دیو در نقاشی ­های دو بنای مذهبی در مازندران در قیاس با نقاشی­ های دیواری قاجار، پژوهشنامه گرافیک و نقاشی، 1 (1)، 61-78.
- نگهبان، عزت­اللّه (1378)، حفاری­ های مارلیک، تهران: سازمان میراث­ فرهنگی کشور.
- ولش، آنتونی (1385)، شاه عباس و هنرهای اصفهان، احمدرضا تقا، تهران: فرهنگستان ­هنر جمهوری اسلامی ایران.
- Ekhtiar, Maryam. P. Soucek, Priscilla. R. Canby, Sheila. Najat Haidar, Navina, (2011), Masterpieces from the Department of Islamic Art in the Metropolitan Museum of Art. (2011), NewYork: Yale University Press, New Haven and London Metmuseum.org (2022/11/01 20:15)
 
- URL1: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/444573                    Accessed at 1401-07-12     10:30
- URL2: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/443176                   Accessed at 1401-07-12     10:30
- URL3: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/448240                   Accessed at 1401-07-12     11:10
- URL4: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/444579                   Accessed at 1401-07-12     11:20
- URL5: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/444554                   Accessed at 1401-07-12     11:30
- URL6: https://museum.razavi.ir/fa/169652/%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D9%87%D8%A7#2                                                                                                           Accessed at 1403-12-23     10:47
- URL7: http://www.cgie.org.ir/fa/article/225940                                                 Accessed at 1403-02-27     23:10
- URL8: ganjoor.net                                                                                              Accessed at 1402-03-26     16:45
- URL9: www.ganjoor.net/vahshi                                                                          Accessed at 1402-03-26     17:00