بررسی پیش‌متن‌ها در نقوش سر سنجاق‌های لرستان براساس نظریه ژولیا کریستوا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد پژوهش هنر، گروه هنر، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی ، نجف آباد، ایران.

2 استادیار، گروه هنر، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

چکیده

براساس نظریه بینامتنیت هر متن بر پایه متن‌های پیشین خود شکل گرفته و هیچ متنی کاملاً مستقل تولید یا دریافت نگردیده و همواره پیش‌متن‌ها در آن نقش اساسی ایفاء می‌کنند. بر پایه تعبیر بینامتنیت نزد ژولیا کریستوا متن نظامی خود بسنده نبوده و غیرممکن است که هیچ پیوندی با متون پیش از خود نداشته باشد و قطعا با متون پیشین در دیالوگ و گفت‌وگو هستند. لذا در این تحقیق قصد بر این است تا پیش‌متن‌ها در نقوش سر سنجاق‌های لرستان به­ عنوان سرزمین مفرغ براساس نظریه ژولیا کریستوا بررسی گردد. نقوش به ­کاررفته در سر سنجاق‌های لرستان، مجموعه‌ای از نقش‌مایه‌های انسانی، حیوانی و... هستند که از قبور یا مکان‌های مذهبی و معابد کشف شده‌اند. بر این اساس و در این تحقیق ابتدا سنجاق‌های لرستان در دو گروه میله­ ای و دارای سرسنجاق طبقه‌بندی می‌گردد. سپس سنجاق‌های دارای سرسنجاق نیز خود در سه گروه؛ قالبی، مشبّک و دارای سر صفحه طبقه‌بندی می‌شوند. در این پژوهش تعداد 20 سر سنجاق با سر صفحه گرد که در موزه ملی ایران قرار داشت به عنوان نمونه‌های موردی انتخاب گردیده و مورد بررسی قرار گرفتند. روش تحقیق مورد استفاده در این مقاله توصیفی–تحلیلی با رویکرد تاریخی است و هدف از آن نیز بررسی پیش‌متن‌ها، مشترکات و چگونگی تاثیرپذیری و تاثیرگذاری در نقوش سر سنجاق‌های لرستان براساس نظریه کریستوا است. سوالی که مطرح است، بررسی پیش‌متن‌ها، مشترکات و چگونگی تاثیرپذیری و تاثیرگذاری در نقوش سر سنجاق‌های لرستان براساس نظریه کریستوا بیانگر نزدیکی با کدام حوزه تمدنی هنر می‌باشد؟ در بررسی و خوانش نقوش سر سنجاق‌های مفرغی لرستان بر اساس نظریه بینامتنیت کریستوا می‌توان نتیجه گرفت که این نقوش بیشتر متاثر از هنر بین‌النهرین بوده به صورتی که از دوره‌های مختلف بین‌النهرین ازجمله: سومر (دوره­ ی اوروک، حسونه، جمدت نصر و سامره)، بابل و آشور، همچنین از دوره نوسنگی، تمدن مصر علیا، میتانی و ایلام تاثیر پذیرفته ­است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Studying the Pretexts in Lorestan Pinhead Designs Based on Julia Kristeva's Theory

نویسندگان [English]

  • Farzaneh Moin 1
  • Seyyed Ali Mojabi 2
1 Master's Graduate in Art Research, Art Department, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
2 Assistant Professor, Art Department, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
چکیده [English]

According to the theory of intertextuality, every text is formed on the basis of its previous texts, and no text is produced or received completely independently, and the previous texts always play a fundamental role in it. According to Julia Kristeva's interpretation of intertextuality, the military text itself is not enough, and it is impossible that it has no connection with the previous texts, and they are definitely in dialogue with the previous texts. Therefore, in this research, the aim is to examine the pre-texts in the motifs of Lorestan pins as a land of bronze based on Julia Kristeva's theory. The motifs used in Lorestan headpieces are a collection of human, animal motifs, etc., which have been discovered from graves or religious places and temples. Based on this fact and in this research, Lorestan pins are classified into two groups: rod and pinhead. The pins with pin heads are also in three groups; They are classified as molded, meshed and with a page head. In this research, 20 pin heads with round plate heads, which were in the National Museum of Iran,( The National Museum of Iran is a collection of historical and prehistoric treasures of Iran located in the city of Tehran) were selected as case samples and analyzed. The research method used in this article is descriptive-analytical with a historical approach, and its purpose is to examine the pre-texts, commonalities, and how to be influential in Lorestan's pin head motifs based on Kristeva's theory. The central question is: in examining the pre-texts, commonalities, and processes of influence and interrelation within the motifs of Luristan pinheads, which cultural-artistic domain do they most closely align with? Based on Kristeva's theory of intertextuality, we can conclude that these motifs were more influenced by Mesopotamian art, as they are from different periods of Mesopotamia, such as: Sumer (Uruk period, Hassunah, Jamadt period) Nasr and Samaria), Babylon and Assyria, also influenced by the Neolithic period, the civilization of Upper Egypt, Mitani and Elam.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hairpin
  • Lorestan Bronzes
  • Pre-Text
  • Intertext Julia Kristova
- اپهام ­پوپ، آرتور (1377)، شاهکارهای هنر ایران، ترجمه پرویز ناتل خانلری، تهران: علمی فرهنگی.
- احمدی، بابک (1370)، ساختار و تأویل متن، جلد اول، تهران: مرکز.
- اخوانی، سعید؛ محمودی، فتانه (1394)، بررسی تأثیر آموزه­ های بینامتنیت بر تحلیل هنرهای کاربردی (مطالعه موردی نقوش تزیینی سفال­ های نیشابور)، دو فصلنامه ­ی هنرهای کاربردی، شماره 7، 50-39.
- اسدپور، علی (1397)، پدیدارشناسی باغ در آثار و نقش برجسته­ های آشوری، مفاهیم و گونه ­ها، باغ نظر، دوره ­پانزدهم (60)، 62-51.
- ایزدپناه، حمید (1363)، آثار باستانی و تاریخی لرستان (جلد نخست)، چاپ ششم، تهران: آگاه.
- آلبوغبیش، عبدالله (1395)، پیوند بینامتنیت و هستی­ شناسی پسامدرنیستی در داستان کوتاه میرزایونس از سروش شمیسا، فصلنامه علمی-پژوهشی نقد ادبی، سال نهم (34)، 33-62.
- آلن، گراهام (1380)، بینامتنیت، ترجمه پیام یزدانجو، تهران: مرکز.
- بهزادی، رقیه (1368)، هنر سکایی، چیستا تیر، شماره 60-59، 538-519.
- بهمنی، پردیس (1389)، سیر تحول و تطور نقش و نماد در هنرهای سنتی ایران، گروه هنر دانشکده هنر و رسانه، pnu.ac.ir، بازیابی شده در تاریخ 25 مرداد 1400.
- بهنود، مهسا؛ افضل ­طوسی، عفت ­السادات؛ موسوی ­لر، اشرف­ السادات (1395)، بررسی سیر تاریخی نقش بز کوهی در دوره ساسانیان، جلوه هنر، شماره شانزده، 41-29.
- چیت ­ساز، شقایق؛ ندایی ­فرد، احمد؛ نامورمطلق، بهمن (1398)، خوانش بیش متنی نقش مایه­ ی انار در زیورآلات ایرانی، باغ نظر، سال شانزدهم (77)، 43-58.
- درویش ­منش، کژال (1395)، بررسی نقوش گیاهی مشترک در آثار منقوش حسنلو، زیویه، قلایچی، ربط 2، و ارتباط با هنر آشور، هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، دوره بیست­و­یک (2)، 15-26.
- رضایی، ایرج (1389)، نگاهی تحلیلی به نقوش نمادین و نمادهای آینی در هنر هخامنشی، پیام باستان، سال هفتم (14)، 128-101.
- روزنبرگ، دونا (1379)، اساطیر جهان داستان­ ها و حماسه ­ها، ترجمه عبدالحسین شریفیان، چاپ اول، تهران: اساطیر.
- سالک­ اکبری، محمدحسن؛ هژبری­ نوبری، علیرضا؛ افهمی، رضا (1398)، نشانه ­شناسی نقوش سرسنجاق­ های عصر آهن زاگرس مرکزی، پژوهش­ های باستان شناسی ایران، دوره نهم (23)، 71-90.
- طاهری، صدرالدین؛ همتی، آنیتا (1392)، گونه ­شناسی و نمادشناسی زیورهای لرستان در دوران آهن و مفرغ، هنرهای زیبا، هنرهای تجسمی، دوره هیجدهم (4)، 5-14.
- غیاثوند، مهدی (1392)، سیمای تأویل در آیینه بینامتنیت کریستوایی، حکمت و فلسفه، سال نهم (3)، 97-114.
- فرنو، بهروز؛ محمدی­ محقق (فرنو)، اکرم (1384)، منشاء فرهنگ و هنر در تمدن بین النهرین کهن، جلد اول: سومریان نخستین از عهد پارینه سنگی تا برپایی حکومت سارگن اکدی، تهران: سوره مهر.
- لیا، مدونا؛ کاتب، فاطمه (1397)، واکاوی نقش مایه شیر در نقوش برجسته آشوری (مطالعات موردی نمونه ­های پیکره دوره آشور بانیپال دوم)، فصلنامه پیکره، دوره هفتم (13)، 16-5.
- مبینی، مهتاب؛ شافعی، آزاده (1394)، نقش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر ساسانی (با تاکید بر نقوش برجسته، فلزکاری و گچ بری)، جلوه هنر، شماره 14، 65-45.
- مرکز تحقیقات، مطالعات و مقالات آشور، ashour.ir، بازیابی شده در تاریخ 23 مرداد 1400.
- منصورزاده، یوسف (1397)، بررسی نقش گیلگمش بر هنر مغرف ­کاری لرستان، فصلنامه هنرهای تجسمی و کاربردی، دوره یازدهم (21) ، 100-85.
- موذنی، علی؛ یعقوبی، پارسا (1382)، حماسه گیلگمش و روایت ­های مختلف، دانشکده ادبیات و علوم انسانی (تهران)، دوره پنجاه و سه (166-167)، 169-186.
- میرمحمدی ­تهرانی، نیلوفر (1380)، بررسی و طبقه ­بندی مفرغ­ های لرستان، پایان ­نامه کارشناسی­ ارشد باستان­ شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی.
- میرزایی رشنو، محمد؛ بیرانوند، یوسف­ علی؛ سجادی، علی (1398)، بررسی و تحلیل نمادهای باروری در سر سنجاق­ های مفرغی لرستان، زن در فرهنگ و هنر، دوره یازدهم (1)،47-63.
- نامورمطلق، بهمن (1390)، درآمدی بر بینامتنیت نظریه ­ها و کاربردها، تهران: سخن.
- نجارنژاد، الهام؛ داودی، ابوالفضل (1395)، بررسی نماد درخت در جهت تسهیل همگرایی فرهنگ ­ها (مطالعات موردی: پارچه و منسوجات ایران و هند)، پنجمین کنفرانس بین المللی-پوهش در علوم و تکنولوژی-لندن- انگلیس، 2189-2169.
- نصیری، جبار (1399)، نمادشناسی شیر و انار در خسرو و شیرین نظامی، فنون ادبی، سال دوازدهم (1)، 105-116.
- هال، جیمز (1380)، فرهنگ نگاره­ای نمادها در هنر شرق و غرب، مترجم رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر.
- هژبری­ نوری، علیرضا؛ سبزی ­دوآبی، موسی (1390)، سنجاق­ های میله­ ای لرستان، جامعه شناسی تاریخی، دوره­ سوم (2)، 165-188.
- هوشیار، آرتمیس (1399)، مطالعه تطبیقی و نماد شناسانه و ارتباط بین نقوش و پیراهن طلسمات دوره زندیه با نقش­مایه­ های اشیاء مفرغی لرستان، فصلنامه اورمزد، شماره پنجاه (ب)، 61-80.
- Ayazi, soury (2008), Disk Headed Beonze Pin from Luristan. Germany: LEGAT Publishers and Auhor.
- Loeb, monica (2002), litrrary marriages: a study of intertextuality in a series of short stories, by Joyce Carol Oates, Bern. Bruxelles; Frankfurt am Main; New York; Oxford; Wien: Lang.
- URL1: www.ashour.ir                        Accessed at 1400-05-23