واکاوی مؤلفه هایی از پسامدرنیسم در گرافیک معاصر ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه ارتباط تصویری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

چکیده

پسامدرنیسم اصطلاحی مبهم و چالشی است که از نیمه­ ی دوم قرن بیستم در حوزه­ های مختلف فکری_فرهنگی گسترش ‌یافت. این اصطلاح چنان مفهوم پیچیده ­ای است که در تعریف، تاریخ شروع، اصول و مؤلفه ­های آن توافقی بین نظریه ­پردازان وجود ندارد؛ در حالی­ که عده ­ای پسامدرنیسم را ادامه مدرنیسم و مکمل آن می ­دانند، برخی آن را واکنشی علیه مدرنیسم و در تقابل با آن در نظر می­ گیرند. نمودهای پسا­مدرنیسم نیز مثل خودش در حوزه ­های فرهنگی_هنری متفاوت و حتی متناقض­ است. در پژوهش حاضر تلاش ­شد برخی از نمودهای پسامدرنیسم در گرافیک معاصر ایران واکاوی و به این پرسش پرداخته شود که پسا­مدرنیسم با چه سازوکارهایی در شاخه­ های مختلف گرافیک معاصر ایرانی نمایان شده­ است؟ به منظور پاسخ به این پرسش داده­ هایی با استفاده از منابع اسنادی گردآوری و سپس با روش توصیفی_تحلیلی بررسی ­شد. جامعه آماری پژوهش حاضر پوسترها، لوگوها و تبلیغات گرافیکی معاصر ایران است که از بین آن­ ها حجم نمونه به روش هدفمند انتخاب ­شده‌است؛ به این مفهوم که اولاً نمونه ­ها از گرافیک معاصر ایرانی انتخاب­ شد و ثانیاً از بین آثار طراحی گرافیک معاصر ایران، نمونه­ هایی انتخاب­ شد که مؤلفه ­هایی از پسامدرنیسم نمود بارزتری در آن­ ها داشتند. حجم نمونه به تعدادی انتخاب­ شد که اشباع نظری حاصل ­شود و مخاطب با تکیه بر آن­ ها مولفه­ های پست­ مدرنیسم را در گرافیک معاصر ایران را پیگیری­ کند. هدف از مقاله ­ی حاضر تشریح و تبیین برخی از مؤلفه ­های پسا­مدرنیسم و بازتاب آن­ ها در گرافیک معاصر ایران است. نتایج حاکی از آن است که در گرافیک معاصر ایران برخی از مؤلفه ­های پسامدرنیسم از جمله حضور مؤلف، التقاط­ گرایی، فوق واقعیت، سلیقه­ ی عامه و افول کلان­ روایت­ ها قابل‌ پیگیری ­است و این مؤلفه­ ها بیشتر از سایر مؤلفه­ های پسامدرنیسم در گرافیک معاصر ایرانی نمایان ­است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Analysis of Some Traits of Postmodernism in Iranian Contemporary Graphics

نویسنده [English]

  • Hessam Hassanzadeh
Assistant Professor of Graphic Design Department, Faculty of Literature and Humanities, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده [English]

Postmodernism is an ambiguous and challenging term in various intellectual and cultural fields that has been widely used since the second half of the 20th century. This term is such a complex concept that there is no agreement among theorists in its definition, principles and components; while some have considered it a continuation of modernism and its complement, some believe postmodernism is a reaction against it. The manifestations of postmodernism in cultural and artistic fields like itself have been different and even contradictory. The present study tries to study some manifestations of this thought in contemporary graphics of Iran and to answer this question that with which mechanisms postmodernism has appeared in different branches of Iranian contemporary graphics. In order to answer this question, data was collected via library sources and then analyzed by descriptive-analytical method. In the sense that, firstly, the examples of Iranian contemporary graphics were selected, and secondly, among the works of contemporary Iranian graphic design, examples were selected that had more prominent elements of postmodernism in them. The purpose of this article is to describe and explain some of the components of postmodernism and their reflection in Iranian contemporary graphics. The results indicate that five components of postmodernism can be traced in Iranian contemporary graphics and these components are more visible than others. These five components are:
- Presence of the author
- Eclecticism
- Hyperreality
- Popular taste
- Decline of grand narratives
These components are more visible in contemporary Iranian graphics, especially since the 40s, compared to other components of postmodernism and graphic designers, knowingly or unknowingly, have used these components more than other components in design. These components can be seen in branches of contemporary Iranian graphics such as poster design, advertisement design and logo design.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Modernism
  • Postmodernism
  • Graphic Design
  • Iranian Contemporary Graphics
  • Postmodern Graphics

مراجع

_ احمدی، بابک (1385)، حقیقت و زیبایی: درس ­های فلسفه­ ی هنر، تهران: نشر مرکز.
_ احمدیان، قدرت؛ نوری، مختار (1389)، مدرنیته محل تضارب آراء، فصلنامه مطالعات سیاسی، 3(9)، 99-127.
_ افشارمهاجر، کامران (1398)، تاریخ طراحی گرافیک ایران، تهران: انتشارات فاطمی.
_ افشارمهاجر، کامران (1391)، هنرمند ایرانی و مدرنیسم، تهران: انتشارات دانشگاه هنر.
_ افشارمهاجر، کامران (1393)، گرافیک در صنعت نشر، تهران: سمت.
_ بانکی­ زاده، زهرا؛ حسامی­ کرمانی، منصور، زاده ­محمدی، علی (1400)، پست­مدرنیسم و تأثیر آن در هنردرمانی، نشریه هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی، 26(2)، 105-114.
_ بودریار، ژان (1392)، وانموده­ ها، سرگشتگی نشانه ­ها، ترجمه مانی حقیقی، تهران: نشر مرکز.
_ پاینده، حسین (1397)، نظریه و نقد ادبی: درسنامه ­ای میان­ رشته­ ای، جلد اول و دوم، تهران: سمت.
_ پین، مایکل (1394)، فرهنگ اندیشه­ ی انتفادی: از روشنگری تا پسامدرنیته، ترجمه پیام یزدانجو، تهران: نشر مرکز.
_ تاجیک، محمدرضا، پورپاشاکاسین، علی (1388)، مبانی نظری دمکراسی متکثرگرای لیوتار، فصلنامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 39(4)، 25-45.
_ صفاری­ احمدآباد، سمیه؛ صفاری، سارا؛ زراوندیان، سیدمصطفی (1396)، تحلیل رویداد پسامدرنیسم در هنرهای تجسمی از نگاه داگلاس کریمپ، باغ نظر، 15(58)، 65-76.
_ طاهری، محبوبه؛ افضل ­طوسی، عفت ­السادات؛ نوذری، حسینعلی (1401)، بازتعریف عدالت اجتماعی در هنر پست­ مدرن با رویکرد انتقادی مطالعات فرهنگی؛ مطالعات موردی: چیدمان شیبولث و پرفرمنس تنش درونی، نشریه هنرهای زیبا_ هنرهای تجسمی، 27(1)، 28-17.
_ لاج، دیوید؛ دیچز، دیوید؛ وات، ایان (1394)،  نظریه‌های رمان از رئالیسم تا پسامدرنیسم، ترجمه حسین پاینده، تهران: انتشارات نیلوفر.
_ لیوتار، ژان فرانسوا (1384)، وضعیت پست ­مدرن، ترجمه حسینعلی نوذری، تهران: انتشارات گام نو.
_ مستعلی­ پارسا، غلامرضا؛ اسدیان، مریم (1387)، مؤلفه­ های ادبیات داستانی در آثار نادر ابراهیمی، فصلنامه زبان و ادب، 37، 164-134.
_ ملپس، سایمن؛ وِیک، پاول (1394)، درآمدی بر نظریه انتقادی، ترجمه گلناز سرکارفرشی، تهران: سمت.
_ نامورمطلق، بهمن (1395)، بینامتنیت از ساختارگرایی تا پسامدرنیسم، تهران: انتشارات سخن.
_ Pannwitz, R (1917), Die Krisis der Europaeischen, Kultur, Nuernberg: Hans Carl.
_ Waugh, Patricia (2001), Metafiction, London & New York: Routledge.
- URL1: https://posteriran.ir               Accessed at 12-7-2022
- URL2: https://alis.ir/category/drink/page/49         Accessed at 12-7-2022
- URL3: https://tablighatnews.ir                          Accessed at 18-7-2022

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 27 دی 1402
  • تاریخ بازنگری: 07 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش: 23 دی 1403

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار