هنرهای کاربردی

هنرهای کاربردی

شناسایی الزامات طراحی کارافزار مشارکتی تفکیک از مبدأ زباله‌های شهری با رویکرد طراحی کاربرمحور

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنر، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 استادیار، گروه طراحی صنعتی، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.
چکیده
مدیریت زباله‌های شهری یکی از دغدغه‌های مهم مدیریت شهری است و تفکیک از مبدأ زباله‌ها توسط شهروندان، از مهم‌­ترین راهکارهای مدیریت زباله‌ها در سال­‌های اخیر تلقی می‌شود و کاربرد سامانه‌ها و کارافزارها در این زمینه به‌منظور زمینه‌سازی و همچنین ترغیب کاربران به انجام این امر رو به افزایش است. اما کارافزار تفکیک از مبدأ زباله‌های شهری باید دارای چه مشخصاتی باشد تا بتواند منجر به آگاهی شهروندان و زمینه‌سازی مشارکت آن­‌ها شده و کاربردپذیری مناسبی داشته باشد؟ هدف پژوهش حاضر، شناسایی الزامات طراحی سطح رابط کاربری کارافزار مشارکتی به‌منظور تفکیک از مبدأ زباله‌ها با رویکرد طراحی کاربرمحور است و به‌منظور مطالعه دقیق کاربران و سهولت دسترسی، جامعه آماری، شهروندان ساروی انتخاب شده‌اند. در این پژوهش کاربردی، جمع­‌آوری اطلاعات به‌شیوه اسنادی‌ و میدانی انجام پذیرفته و شیوه اجرا، مبتنی بر فرایند طراحی کاربرمحور است. پس از برنامه‌ریزی فرایند و بررسی دقیق شرایط و زمینه استفاده از کارافزار، با استفاده از ابزارهای مصاحبه و پرسشنامه، نیازمندی‌های کاربران شناسایی شده و در قالب دستورالعمل‌های کاربردی طراحی رابط کاربری کارافزار تدوین گردید. سپس با استفاده از سایر ابزارهای فرایند طراحی کاربرمحور، سطح رابط کاربری طراحی و نمونه‌سازی شده و کاربردپذیری آن توسط نمایندگان کاربرنماها مورد بررسی قرار گرفت و در نتیجه مشکلات کارافزار در این آزمون شناسایی و اصلاح گردید. با طراحی افردنس‌های چند‌سطحی، امکان استفاده مطلوب از این کارافزار برای کاربران عادی و همچنین کم‌توان فراهم شده‌­است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که رعایت اصول طراحی کاربرمحور در طراحی کارافزار تفکیک از مبدأ زباله‌های شهری، نقش مؤثری در افزایش آگاهی شهروندان و زمینه‌سازی مشارکت آن‌­ها در این امر داشته و منجر به بهبود کاربردپذیری کارافزار خواهد شد. این پژوهش می‌تواند نمونه‌ای موفق از کاربرد فرایند طراحی کاربرمحور در طراحی کارافزارهای مؤثر بر حوزه محیط‌­زیست و خدمات شهری و همچنین ارتقاء دانش و فرهنگ اجتماعی محسوب گردد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Identifying the Requirements for Designing a Collaborative Application for Separation of Municipal Waste From Its Source With a User-Centered Design Approach

نویسندگان English

Mobina Habibi 1
Ebrahim Bagheri Taleghani 2
1 Master’s Student, Department of Visual Communication, Faculty of Art, Semnan University, Semnan, Iran.
2 Assistant Professor, Industrial Design Department, Faculty of Applied Arts, Iran University of Art, Tehran, Iran.
چکیده English

Municipal waste management is one of the important concerns of urban management, and separation of waste by citizens from its source is considered one of the most important waste management solutions in recent years, and the use of systems and software in this field is increasing in order to setting the stage for and encourage users to do this. But what characteristics should an application of waste separation of municipal waste from its source have so that it can raise citizens' awareness, facilitate their participation, and have appropriate usability? Therefore, the purpose of this study is to identify the requirements for the user interface design of a collaborative application in order to separate waste from its source using a user-centered design approach. In order to study users in detail and facilitate access, the statistical population was selected as citizens of Sari. In this applied research, information collection was carried out through library and field study methods, and the method of implementation is based on the user-centered design process. After planning the process and carefully examining the conditions and context of using the software, user requirements were identified using interview tools and questionnaires and formulated in the form of practical guidelines for designing the software's user interface. Then, using other tools of the user-centered design process, the user interface was designed and prototyped, and its usability was examined by personas representatives, and as a result, software problems were identified and corrected in this test. By designing multi-level affordances, the optimal use of this application has been provided for both normal and disabled users. The results of the research show that adhering to user-centered design principles in designing an application to separate municipal waste from its source will play an effective role in increasing citizens' awareness and facilitating their participation in this matter, leading to improved usability of the application. This research can be considered a successful example of designing applications related to the environment and urban services, as well as promoting social knowledge and culture based on the user-centered design process.

کلیدواژه‌ها English

Municipal Waste Management
Waste Separation at Source
User-Centered Design
Application Design
-       ابطحی، مهرنوش؛ سعیدی، رضا؛ بروجردی، ملیحه؛ نصرالله­‌فخرایی‌­فر، عاطفه؛ بیات، علی؛ مکاری، سعید؛ علیعسگری، فاطمه؛ انکوتی، اعظم؛ و علیزاده، مهدی. (1394). بررسی میزان آگاهی، آموزش و مشارکت عمومی در مدیریت پسماند (مطالعه موردی: شهر تهران.  فصلنامه بهداشت در عرصه، 3(2)، 7-16.
-       باقری­‌طالقانی، ابراهیم؛ افهمی، رضا؛ و چوپانکاره، وحید. (1397). طراحی افردنس چند سطحی به­‌منظور ارتقای کاربردپذیری محصولات تعاملی؛ مطالعه موردی: دستگاه خودپرداز. نشریه هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی، 23(4)، 103-112.
-       پهلوان، پیمان؛ و شقاقی، زینب. (1398). راهکارهای کشورهای موفق جهان در امر تفکیک و بازیافت پسماند. اولین کنفرانس چالش­‌های زیست­‌محیطی با تأکید بر پسماندهای پلاستیکی، تهران.
-       حکمت­‌نیا، حسن؛ و مرادی، الناز. (1395). نقش مشارکت شهروندان در توسعه شهری؛ مطالعه موردی: شهر تبریز. دومین کنگره بین‌­المللی علوم زمین و توسعه شهری، تبریز. https://civilica.com/doc/526387
-       حمزه‌کلکناری، هانی؛ قربانی، محمد؛ علی‌­پوریان، فرزانه؛ کاسب، اهون؛ و حطیطه، سعید. (1394). بررسی الگوهای رفتاری خانوارها در رابطه با طرح تفکیک زباله در مبدأ (مطالعه موردی: شهر مشهد). محیط­‌زیست طبیعی، منابع طبیعی ایران، 68(1)، 31-44.
-       زارع، بیژن؛ و کریمی، رامین. (1401). نقش عوامل اجتماعی و موقعیت­‌های عمل در مشارکت شهروندان در تفکیک زباله از مبدأ. فصلنامه پژوهش مسائل اجتماعی ایران، 3، 169-139.
-       سبزعلیپور، سیما؛ سبحانی، یاسمن؛ و کاظمی، زینب. (1389). بررسی نظرات زنان منطقه دو شهر اهواز در ارتباط با روش­‌های ترغیب مردم به شرکت در طرح بازیافت مواد زائد شهری. فصلنامه علمی پژوهشی زن و فرهنگ، 2(6)، 107-115.
-       سرور، رحیم. (1391). ارزیابی تأثیر اجتماعی پروژه تفکیک زباله از مبدأ در مناطق شهری (مطالعه موردی: منطقه 21 شهرداری تهران). جغرافیا، 10(33)، 69-49.
-       شانی، ابوالفضل؛ فدایی، حجت؛ و قربانی، سحر. (۱۳۹۳). بررسی نقش مشارکت شهروندان در مدیریت شهری. مجموعه مقالات کنفرانس ملی معماری و منظر شهری پایدار، مشهد. https://civilica.com/doc/290320
-       شریف­‌زاده، فتاح؛ و صدقی، جواد. (1388)، عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان در اداره امور شهر. مطالعات مدیریت، 19(59)، ۷۰-۴۷. https://sid.ir/paper/514438/fa
-       شکویی، حسین؛ و حسینی، سیدعلی. (1383). سازوکارهای مشارکت شهروندان در تهیه طرح‌­های توسعه شهری. مدرس علوم انسانی، پیاپی 32، 8(1)، 71-98. https://sid.ir/paper/6932/fa
-    عباس­‌زاده، محمد؛ میرزائی، حسین؛ و علیاری، لورا. (1394). تأثیر سرمایه فرهنگی و اجتماعی بر مشارکت شهروندان در تفکیک و جمع‌­آوری زباله­‌های خانگی (نمونه مورد مطالعه شهروندان شهر ارومیه). مطالعات جامعه­‌شناختی شهری (مطالعات شهری)، ۵، 102- 75.
-    غفاری، غلامرضا؛ و نیازی، محسن. (۱۳۸۶). جامعه‌­شناسی مشارکت. چاپ نخست، تهران: نشر نزدیک.
-    غلامی، نرجس؛ و بهزاد، روح‌الله. (۱۳۹۷). ارزیابی میزان مشارکت مردم در طرح تفکیک از مبدأ زباله‌­های جامد خانگی و ارائه راهکار برای افزایش مشارکت مردم در این طرح (نمونه موردی: منطقه 1 کلان شهر مشهد). نهمین همایش سراسری محیط­‌زیست انرژی و منابع طبیعی پایدار، تهران. https://civilica.com/doc/858513
-    نوابخش، مهرداد؛ و نعیمی، معصومه. (1390). تبیین عوامل اجتماعی مؤثر بر جلب مشارکت شهروندان در تفکیک و جمع‌­آوری زباله‌­های خانگی (مطالعه موردی منطقه 13 شهرداری تهران). مطالعات جامعه­‌شناختی شهری (مطالعات شهری)، 1(1)، 19-51. https://sid.ir/paper/210424/fa
-       International Organization for Standardization. (2019). Ergonomics of human-system interaction Part 210: Human-centered design for interactive systems (ISO Standard No. 9241-210: 2019). Retrieved from. https://www.iso.org/standard/77520.html
-       International Standard ISO 9241-210. (2010). Ergonomics of Human-System-Interaction-Part 210: Human-centered design for interactive systems. Switzerlan.
-       Kolivand, A., Farzad Kia, M., Fatehnia, A., & Taghdisi, M. (2014). The effect of training on public participation in the in-house separation of urban wastes. Journal of Research & Health, 4(3), 751-759.
-       Maguire, M. (2010). Ergonomics of Human-System-Interaction: Human-centered design for interactive systems. Switzerland.
-       Mao, J. Y., Vredenburg, K., Smith, P., & Carey, T. (2005). The state of user-centered design practice. Commun. ACM, 48, 105–109. https://doi.org/10.1145/1047671.1047677
-       Sarkodie, S. A., & Owusu, P. A. (2021). Impact of COVID-19 pandemic on waste management. Environ. Dev. Sustain. 23(5), 7951–7960.
-       Singh, N., Tang, Y., Zhang, Z., & Zheng, C. (2020). COVID-19 waste management: effective and successful measures in Wuhan, China. Resour. Conserv. Recycl. 163, 105071, 1-2.
-       Van Fan, Y., Jiang, P., Hemzal, M., & Klemeˇs, J. J. (2021). An update of COVID-19 influence on waste management. Sci. Total Environ. 754, 142014, 1-6.

  • تاریخ دریافت 26 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 30 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 01 آذر 1404